Cô giáo như mẹ hiền

Địa chỉ: Quỳnh Phụ - Thái Bình
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Học đọc, học viết theo hướng liên thông với lớp 1Tiểu học

Bài tuyên truyền

Học đọc, học viết theo hướng liên thông với lớp 1-Tiểu học

 

Họ và tên: Lê Thị Bích Thủy

Chức vụ: Phó Hiệu trưởng

Đơn vị công tác: Trường MNTT Quỳnh Côi.

 

       Ngôn ngữ đọc và viết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển nhân cách của trẻ mầm non nói riêng, của con người và xã hội nói chung. Lứa tuổi mầm non là thời kỳ phát triển ngôn ngữ và giao tiếp. Đây là giai đoạn có nhiều thuận lợi nhất cho sự lĩnh hội ngôn ngữ và kỹ năng “đọc”, “ viết” ban đầu của trẻ. Trường mầm non, người lớn xung quanh và cha mẹ trẻ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng môi trường ngôn ngữ phong phú tạo cơ hội cho sự phát triển ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ mẫu giáo.

     Đối với trẻ MN, việc bắt đầu đi học lớp 1 là bước ngoặc quan trọng trong cuộc sống: Trẻ chuyển qua 1 giai đoạn mới, một môi trường học tập mới với những điều kiện hoạt động mới: chuyển qua một vị trí mới trong XH, có những mối quan hệ qua lại mới với người lớn và các bạn cùng tuổi. Để thích ứng với việc học tập và những điều kiện mới tại trường tiểu học, trẻ mẫu giáo cần chuẩn bị sẵn sàng về mọi phương diện: Thể lực, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm-kỹ năng xã hội, thẩm mỹ và khả năng thích ứng với việc học tập. Trong đó ngôn ngữ đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Thông tư 23/2010-TTBGĐT ngày 22 tháng 7 năm 2010 của Bộ trưởng bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề cập đến các nội dung phát triển kỹ năng ngôn ngữ cho trẻ độ tuổi mẫu giáo, kỹ năng tiền học “đọc” học “viết” chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp 1 như sau: “Trẻ thể hiện hứng thú với việc “đọc”, trẻ thể hiện một số hành vi ban đầu của việc “đọc”, thể hiện một số hiểu biết ban đầu về việc “viết”..... Như vậy việc hình thành kỹ năng tiền học “đọc” học “viết” cho trẻ mẫu giáo là một vấn đề rất cần thiết trong chương trình giáo dục mầm non hiện nay.

Để phát triển khả năng “đọc”, “viết”, trước hết người giáo viên phải phát triển khả năng nghe, nói của trẻ. Không gì phát triển nhanh chóng, tích cực bằng việc thường xuyên cho trẻ nghe, cho trẻ nói. Vì vậy, giáo viên thường xuyên trò chuyện và khuyến khích trẻ nói qua các hoạt động trong ngày như.

1.Hoạt động chơi:

   Đối với trẻ MG, hoạt động chơi giữ vai trò chủ đạo. Đó là hoạt động phù hợp nhất với nhu cầu, hứng thú, khả năng của trẻ ở giai đoạn này và tạo ra những nét tâm lý, những kỹ năng cơ bản đặc trưng cho lứa tuổi mẫu giáo, đồng thời là tiền đề quan trọng để hình thành những dạng hoạt động khác như học tập, lao động. Chơi là một hoạt động mang tính chất thoải mái, không bắt buộc nhưng nó quyết định hình thành những kỹ năng, tâm lý mới quan trọng đó là tính chất hình tượng của quá trình nhận thức, tính trội của các hình ảnh sống động có nghĩa là tri giác, tư duy trực quan hình tượng, tưởng tượng trội hơn các suy luận lôgic. Thông qua chơi trẻ có thể làm quen với việc đọc, viết một cách dễ dàng.

   VD:  - Giáo viên tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái qua các trò chơi như:  chơi với thẻ chữ cái, tìm chữ cái trong từ, ghép chữ còn thiếu trong từ, cho trẻ thấy được mối quan hệ giữa các chữ cái, trẻ hiểu các chữ cái được ghép lại thành từ và các từ ghép lại sẽ thành câu, khi đọc lên chúng có ý nghĩa.....

- Tổ chức hoạt động tô, đồ nhằm giúp trẻ nắm được cách sử dụng công cụ viết như: bút chì, bút lông, phấn…. Biết được hướng viết tiếng Việt, hướng viết của nét chữ, mối quan hệ giữa tiếng nói và viết; cách cầm và sử dụng công cụ viết, cho trẻ vẽ trên sàn, sân, bảng ...bằng phấn, vẽ trên cát, vẽ bằng que, tô màu tranh, vẽ tự do trên giấy, trang trí đường diềm bằng bút sáp, bút dạ…để rèn luyện vận động của các cơ nhỏ, sự khéo léo của ngón tay, sự phối hợp tay mắt, giúp trẻ làm quen với cách sử dụng giấy, bút, biết cách cầm bút đúng và giữ giấy khi tô, vẽ, “viết”.

- Tổ chức các hoạt động chơi các trò chơi đóng vai có liên quan nhiều đến các hành vi viết, sử dụng công cụ “viết” như: trò chơi bán hàng (“viết” hóa đơn tính tiền, “viết” tên hàng hóa, trò chơi bác sĩ (kê đơn thuốc, “viết” sổ y bạ, trò chơi bưu điện (“viết” địa chỉ, tên người nhận, người gửi,…). Gợi ý để trẻ tự làm bưu thiếp, làm sách tranh, sao chép một số ký hiệu, chữ cái, tên của mình theo mẫu có sẵn hoặc trẻ quan sát được từ môi trường xung quanh… cho trẻ làm quen với các nét chữ cơ bản như nét thẳng, nét ngang, nét xiên trái, nét xiên phải, nét cong hở trái, hở phải… cách đưa tay để tạo thành nét chữ; sử dụng bút để tô vẽ, tập tô, đồ các nát cơ bản trên giấy, tô chữ cái in rỗng, sử dụng phấn để viết, tô các nét trên bảng, trên sàn nhà, sân chơi.

  Hay với góc xây dựng GV và trẻ cùng đàm thoại, thoải mái trao đổi để đặt tên cho các công trình xây dựng như: “Kiến trúc sư tí hon”; “Bé tập làm thợ xây”; “Ngôi nhà mơ ước”; “Thị trấn tương lai”... Để giúp trẻ được đọc, viết với chữ viết đó thì hàng ngày giáo viên phải tổ chức cho trẻ tiếp xúc nhiều với chữ viết, tạo nên tính thân thuộc, gần gũi.

2. Tạo môi trường

Việc tạo môi trường chữ viết trong, ngoài lớp học cũng có tác động rất lớn đối với việc đọc, viết của trẻ:

Tạo môi trường chữ viết phong phú đa dạng. Tạo góc học tập mới hấp dẫn trẻ: Thường thay đổi tên gọi hình ảnh và các góc cho phù hợp với từng chủ điểm, tạo sự mới mẻ khoảng không gian hấp dẫn mỗi khi trẻ đến lớp: Ở góc học tập luôn thay đổi, học xong chữ cái nào, viết lại 4 kiểu chữ (viết thường, viết hoa, in thường, in hoa) treo ở góc học tập để trẻ thường xuyên được củng cố lại.

   Để phát huy hiệu quả các cô giáo cần trang trí môi trường chữ với nhiều màu sắc, đa dạng phong phú với các kiểu chữ to, nhỏ, màu sắc khác nhau như: Trang trí chữ viết lên các giá, kệ ở các góc, tên của trẻ trên các vật dụng cá nhân, gắn tên cây cối, đồ dùng, đồ chơi ở cả trong và ngoài lớp học. Tên các bài thơ, ca dao, đồng dao, các thành ngữ đơn giản kèm với hình ảnh, để trẻ được “tắm mình” trong môi trường ngôn ngữ tiếng Việt.

  Ngoài ra nhà trường còn tích cực đầu tư kinh phí để trang trí môi trường chữ bên ngoài sân trường như: Vẽ các hình ảnh kèm theo chữ dưới sân trường, đặt các táp lô có hình ảnh, bài thơ, câu đố treo ở cầu thang, đặt các típ chữ có cả ( tiếng việt, tiếng anh ), con số dán ở các bậc cầu thang, viết chữ trên các ghế đá, gốc cây....để tạo môi trường cho trẻ tập đọc, tập viết một cách tốt nhất.

3. Phát triển ngôn ngữ qua hoạt động quan sát

    GV là người thường xuyên tạo cơ hội để trẻ được nghe các âm thanh khác nhau từ môi trường. Ví dụ: Tiếng kêu của động vật, âm thanh của phương tiện giao thông, âm thanh đồ vật, âm thanh của một số hiện tượng tự nhiên, âm thanh của các lễ hội...Bởi vì các âm thanh khác nhau ấy sẽ có tác dụng kích thích thính giác các giác quan cuả trẻ rất lớn. Tổ chức cho trẻ hoạt động kết hợp với lời nói trong các trò chơi, bài hát, đóng kịch.

Cho trẻ làm quen với “đọc”, “đọc” được tên của mình, “đọc” được các chữ trong các đồ dùng gần gũi, trong các góc hoạt động của lớp của trường.

          Khi trẻ có khó khăn hay có tâm lý ngập ngừng, nhút nhát, các cô giáo cần phải khích lệ, hỗ trợ động viên trẻ nói. Cô giáo cần tạo ra các tình huống giao tiếp một cách thường xuyên giữa trẻ với trẻ, giữa cô với trẻ và giữa trẻ với mọi người xung quanh.

VD3: Cô hướng dẫn cách đọc - Dạy cho trẻ cách “đọc” nhích dần theo từng tiếng

Để thu hút trẻ, cha mẹ của bé đến với thư viện “Cô, mẹ, bé và giáo viên thường xuyên thay đổi sách, thường xuyên tổ chức giới thiệu với trẻ và phụ huynh, thu hút trẻ đến với thư viện để trẻ được làm quen với nhiều loại sách, giúp trẻ chọn sách đúng ý thích, cô cùng đọc sách với trẻ và vận động ba mẹ cùng đọc với trẻ trong giờ đón trả trẻ hàng ngày…

Bên cạnh đó GV cần dành thời gian để đọc sách với cá nhân, nhóm nhỏ, vừa đọc vừa chỉ tay để trẻ phân biệt các từ, mối liên hệ giữa từ ngữ và tiếng nói, ý nghĩa của từ; hướng dẫn trẻ đọc: từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, đọc hết trang thì giở tiếp trang khác.Trẻ có thể đọc chung hoặc mỗi trẻ có một cuốn sách để đọc cùng cô; hướng dẫn và sắp xếp để trẻ tự lấy, cất sách, giữ gìn sách, rèn luyện thói quen đọc sách ít nhất 01 ngày/lần. Vì vậy việc xây dựng góc thư viện trong và ngoài lớp học phong phú đa dạng là việc làm rất cần thiết giúp cho việc đọc, viết của trẻ được tốt hơn. Đối với trẻ mẫu giáo, việc tiếp xúc với sách sẽ giúp trẻ phát triển tốt khả năng “nghe” “nói”. Bên cạnh nguồn tài liệu, sách của nhà trường mua sắm thì giáo viên còn làm tốt công tác vận động khuyên góp từ cán bộ, giáo viên, phụ huynh, tham gia đóng góp để tạo thành một thư viện phong phú với nhiều loại sách. Hệ thống giá, kệ được sắp đặt tạo ra một không gian riêng cho trẻ hoạt động. Các sách, truyện tranh, thơ ca, câu đố… phù hợp với trẻ được sắp xếp và thay đổi linh hoạt tạo hứng thú cho trẻ. Cô giáo luôn là người đọc sách bất cứ lúc nào khi trẻ yêu cầu vào những giờ phù hợp. Tổ chức cho trẻ được tham gia đọc sách cùng bạn tại góc thư viện của lớp để trẻ có cơ hội lựa chọn cuốn sách của mình sau đó trẻ tự giữ gìn cuốn sách cẩn thận. Hướng dẫn giáo viên để sách vừa tầm với trẻ dễ lấy cất, phải hướng dẫn trẻ cách sử dụng và bảo vệ sách (cầm, mở sách, cất sách sau khi đọc) ...

Xây dựng góc thư viện ngoài trời vừa phù hợp với điều kiện kinh phí của trường lớp, vừa đẹp mắt hấp dẫn tiện dụng. Có thể phối hợp với cha mẹ học sinh, phối hợp Đoàn thanh niên, Công đoàn trường hổ trợ nguồn lực, kinh phí, sưu tầm nguyên vật liệu địa phương như bánh xe hơi cũ, cây dừa khô, tre…Lựa chọn nơi có gốc cây râm bóng mát để cho trẻ và cha mẹ cùng nhau ngồi một cách thoải mái thư giản đọc sách đảm bảo sử dụng thuận tiện vào những giờ đón trả trẻ.

4. Qua sinh hoạt chuyên đề:

-  Nhà trường cần tổ chức cho 100% giáo viên tham gia sinh hoạt chuyên đề “cho trẻ 5-6 tuổi quen với “đọc”, “viết””. Lựa chọn và xây dựng tạo điều kiện cho 01 lớp 5 tuổi làm lớp điểm chuyên đề làm quen với “đọc”, “viết”. Tổ chức hoạt động mẫu để giáo viên được chia sẻ, thảo luận về chuyên đề phát triển ngôn ngữ, nội dung phát triển ngôn ngữ qua việc làm quen với việc “đọc”, “viết”, tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo làm quen với nghe, nói, làm quen với “đọc”, “viết”, cách tạo môi trường giáo dục phát triển ngôn ngữ như thế nào để đạt được mục tiêu giáo dục... từ đó giáo viên sẽ được tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện tại lớp mình và giúp cho giáo viên nắm rõ hơn phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ một cách linh hoạt sáng tạo hơn. Từ đó được rút kinh nghiệm chung, thống nhất và định hướng áp dụng tại các lớp một cách thiết thực và linh hoạt giúp cho cán bộ, giáo viên triển khai và thực hiện chuyên đề có hiệu quả hơn.

     Ban giám hiệu khích lệ tinh thần tự giác học hỏi chuyên môn của giáo viên, cần phải sôi nổi mạnh dạn trao đổi ý kiến sau khi dự giờ, khi làm đồ dùng đồ chơi phục vụ chuyên đề, giúp giáo viên ngày càng hoàn thiện hơn, nhìn nhận ra cái hạn chế của bản thân, của đồng nghiệp. Học tập đồng nghiệp về cách tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ, tạo môi trường chữ trong và ngoài lớp học. Sau đó cho giáo viên tham quan học tập môi trường chữ ở lớp điểm.

Giáo viên thực hiện tốt góc “Thông tin dành cho cha mẹ”. Thực hiện tuyên truyền đến các bậc phụ huynh về các nội dung cần rèn cho các cháu, kĩ năng “đọc” “viết”. Ví dụ: cách dạy trẻ nhận biết phát âm chữ cái mà con em mình đang học, phối kết hợp ôn luyện tại gia đình, tránh trường hợp cô dạy chữ đúng phụ huynh lại dạy chữ chưa đúng như: Chữ x đọc là “xờ”, chữ s đọc là “sờ”, nhưng có phụ huynh lại đọc là “ích xì” hay “ét xì”; Hay chữ l, n, lại đọc là “e lờ” hay “ en nờ”, …

Khuyến khích cha mẹ thiết lập một tủ sách gia đình với đủ loại sách khác nhau, cha mẹ có thể cùng với bé đọc sách và giúp bé có được thói quen với sách. Hoặc đối với những cháu ngọng, đớt, những cháu chưa tự tin, hoặc những cháu nhận biết chậm... cần nhờ đến sự hỗ trợ giáo dục từ phía gia đình...

    Trên đây là nội dung dạy trẻ: Học đọc, học viết theo hướng liên thông với lớp 1 Tiểu học, nếu trẻ không có được những tiền đề cần thiết hay sự sẵn sàng, chưa được chuẩn bị tâm thế đầy đủ trẻ sẽ dễ bị lo lắng, chán học.... hoặc làm chậm đi sự phát triển của trẻ khi vào học ở trường tiểu học, Vì vậy gia đình và nhà trường cần quan tâm, phối hợp để chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho con vào lớp 1 – Tiểu học giúp con thêm tự tin, dễ dàng thích ứng với điều kiện mới của môi trường học tập ở trường tiểu học.


Tác giả: Lê Thị Bích Thủy
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết